Một chiếc xe vừa ghé trại khác. Một đôi ủng chưa được vệ sinh. Một con heo mới nhập chưa qua cách ly. Những việc tưởng nhỏ trong ngày lại có thể tạo đường cho mầm bệnh đi vào khu nuôi.
Với người chăn nuôi, đàn heo là tiền giống, tiền cám và công sức của cả gia đình. Vì vậy, phòng dịch tả heo châu Phi cần bắt đầu khi đàn còn khỏe, bằng việc kiểm soát người, phương tiện, con giống, thức ăn và vệ sinh chuồng trại.
Theo Tổ chức Thú y Thế giới (WOAH), thực hiện an toàn sinh học nghiêm ngặt và liên tục là biện pháp trọng yếu để phòng, chống dịch tả heo châu Phi.
Dịch tả heo châu Phi tiếp tục gây áp lực lớn lên hoạt động chăn nuôi và công tác kiểm soát dịch tại nhiều địa phương.
Phun sát trùng là một phần của phòng dịch. Nếu người ra vào chưa được kiểm soát, dụng cụ dùng chung chưa vệ sinh hoặc heo mới nhập mang mầm bệnh, nguy cơ vẫn còn.
Bên cạnh đó, phun thuốc lên bề mặt còn nhiều phân, bùn và chất hữu cơ có thể làm giảm hiệu quả sát trùng. Làm sạch là bước cần thiết trước khi khử trùng chuồng và vật dụng.
Muốn bảo vệ đàn, bà con cần kiểm tra cả quy trình chăm nuôi, thay vì chỉ tăng số lần phun thuốc.
Ngành chức năng Vĩnh Long xử lý tiêu hủy ổ dịch tại xã Phú Quới
1. Kiểm soát người ra vào khu chăn nuôi
Hạn chế khách vào chuồng, đặc biệt là người vừa tiếp xúc với heo ở nơi khác. Bố trí khu thay bảo hộ trước cửa khu nuôi, yêu cầu vệ sinh tay và sử dụng quần áo, giày ủng riêng.
Với trại có nhiều người chăm sóc, nên thống nhất quy trình ra vào để ai cũng thực hiện giống nhau. Các hướng dẫn an toàn sinh học nhấn mạnh việc hạn chế khách và làm sạch, khử trùng hoặc thay quần áo, giày dép trước khi tiếp cận đàn.
2. Tách khu giao nhận khỏi khu nuôi
Xe chở heo, cám và vật tư có thể đi qua nhiều địa điểm. Bà con nên bố trí điểm giao nhận bên ngoài khu nuôi khi điều kiện cho phép, hạn chế phương tiện tiếp cận trực tiếp chuồng.
Dụng cụ, xe và vật dụng cần được làm sạch, sát trùng tại khu vực quy định trước khi đưa vào khu chăn nuôi.
3. Vệ sinh, sát trùng chuồng heo đúng cách
Vệ sinh chuồng heo định kì
Một quy trình dễ nhớ là: dọn chất bẩn - làm sạch - sát trùng theo hướng dẫn sản phẩm.
Trước tiên, thu gom phân, thức ăn thừa và rác. Sau đó làm sạch bề mặt bằng phương pháp phù hợp, tránh làm chất bẩn phát tán từ khu này sang khu khác.
Ở bước này, bà con có thể cân nhắc ZOVIROX sản phẩm sát trùng dạng bột chứa potassium monopersulfate 55%, dùng cho bề mặt chuồng trại, thiết bị vận chuyển và dụng cụ chăn nuôi không tiếp xúc với thức ăn.
Theo thông tin sản phẩm được cung cấp, tỷ lệ pha để diệt virus gây bệnh dịch tả heo châu Phi là 1:40. Khi sử dụng, cần đối chiếu hướng dẫn trên nhãn lưu hành, tuân thủ thời gian tiếp xúc và yêu cầu bảo hộ.
Không tự pha đậm hơn, trộn nhiều hóa chất hoặc phun trực tiếp lên đàn nếu nhãn không cho phép. Sát trùng cần đi cùng các biện pháp an toàn sinh học khác để hạn chế những đường đưa mầm bệnh vào trại.
Sản phẩm ZOVIROX dạng bột dùng sát trùng bề mặt chuồng trại và dụng cụ chăn nuôi.
Khi dùng thuốc sát trùng, cần:
Không tự pha đậm hơn, trộn nhiều hóa chất hoặc phun trực tiếp lên đàn nếu nhãn không cho phép. Nồng độ và thời gian tiếp xúc là những yếu tố cần được kiểm soát trong quá trình sát trùng.
4. Chọn nguồn heo rõ ràng, thực hiện cách ly khi nhập đàn
Không nên nhập heo chỉ vì giá rẻ khi chưa xác minh được nguồn gốc và tình trạng sức khỏe.
Heo mới cần được nuôi cách ly, theo dõi và đánh giá theo hướng dẫn thú y trước khi nhập chung. Khu cách ly nên có dụng cụ riêng để hạn chế mang chất bẩn sang đàn đang nuôi. Kiểm soát nguồn con giống và cách ly heo mới là những thành phần quan trọng của an toàn sinh học.
5. Giữ an toàn cho thức ăn và nước uống
Bảo quản thức ăn tại nơi sạch, hạn chế động vật gây hại tiếp cận; giữ máng ăn, máng uống và nguồn nước hợp vệ sinh.
Không cho heo ăn thức ăn thừa chưa qua xử lý nhiệt phù hợp, đặc biệt là thức ăn có chứa thịt hoặc sản phẩm từ heo. Đây cũng là nội dung được cơ quan chuyên môn tại Việt Nam khuyến cáo trong phòng, chống dịch tả heo châu Phi.
6. Kiểm soát chuột, côn trùng và động vật ra vào
Dọn thức ăn rơi vãi, xử lý nước đọng, giữ kho cám và khu vực quanh chuồng gọn sạch. Ngăn chuột, chim và động vật khác tiếp xúc với đàn, thức ăn hoặc dụng cụ chăn nuôi.
Khi dùng bẫy, bả hoặc hóa chất, cần đặt đúng vị trí và tuân thủ hướng dẫn để tránh gây hại cho người, heo và vật nuôi khác. Kiểm soát động vật ra vào là một phần trong danh mục kiểm tra an toàn sinh học phòng ASF.
7. Theo dõi đàn mỗi ngày, báo sớm khi có bất thường
Trong mỗi lần chăm sóc, hãy chú ý lượng ăn, mức độ hoạt động và số heo có biểu hiện bất thường.
Heo sốt, bỏ ăn, da đỏ hoặc tím, chết bất thường cần được thú y kiểm tra. Những biểu hiện này không đủ để tự kết luận dịch tả heo châu Phi; cần đánh giá chuyên môn và xét nghiệm xác nhận.
Khi nghi bệnh, cần báo ngay thú y địa phương, hạn chế di chuyển heo và thực hiện cách ly theo hướng dẫn. Không giấu dịch, bán chạy hoặc tự ý vận chuyển heo nghi bệnh.
Phun sát trùng càng nhiều có càng an toàn không?
Hiệu quả phụ thuộc vào việc làm sạch trước đó, loại sản phẩm, nồng độ, độ phủ và thời gian tiếp xúc. Tần suất cần phù hợp với mức nguy cơ và hướng dẫn thú y, thay vì phun theo cảm tính.
Trại nhỏ có cần thực hiện an toàn sinh học không?
Có. Hộ chăn nuôi có thể bắt đầu từ những việc thiết thực như kiểm soát cửa vào, dùng ủng riêng, vệ sinh dụng cụ và quản lý nguồn heo nhập. FAO có các hướng dẫn an toàn sinh học dành riêng cho hộ nuôi nhỏ để giảm nguy cơ dịch tả heo châu Phi.
Thấy heo chết bất thường có nên bán những con còn khỏe?
Phòng dịch tả heo châu Phi cần sự phối hợp của tất cả người tham gia chăm nuôi. Quy trình chỉ phát huy tác dụng khi được thực hiện nhất quán, từ cửa trại đến từng ô chuồng.
Ngay hôm nay, bà con hãy kiểm tra lại ba điểm: ai đang vào trại, vật gì đang được đưa vào và việc vệ sinh có được làm đúng hay chưa.
Theo dõi Nam Phúc Thịnh để cập nhật kiến thức chăm sóc vật nuôi và thực hành an toàn sinh học trong chăn nuôi.
